Για να δώσει η Εσωτερική Διδασκαλία τους καρπούς της είναι ανάγκη ο καθένας από μας να σκεφθεί μόνος του τη βαθιά της σημασία κι ακόμη μέχρι που θα μας οδηγήσει η πρακτική εφαρμογή της.
Είναι φανερό ότι με την Εσωτερική Αυτοπαρατήρηση, πριν απ’ όλα αυτό που ζητάμε είναι να ρίξουμε Φως στα βάθη του Εαυτού μας, και το Φως σημαίνει Συνείδηση.
Με άλλα λόγια, θέλουμε να ζούμε πιο συνειδητά, θέλουμε να γινόμαστε συνειδητοί στη ζωής μας. Όλες οι οδηγίες της Εσωτερικής Εργασίας πάνω στον εαυτό μας, όπως για παράδειγμα, η Αυτοπαρατήρηση, η Ανάμνηση του Εαυτού, έχουν έναν και μοναδικό στόχο: ν’ απελευθερώσουν την Ουσία, από τις καταστάσεις στις οποίες βρίσκεται υποδουλωμένη.
Έτσι λοιπόν η Εσωτερική Εργασία που προτείνει η Εσωτερική Παράδοση, αρχίζει διδάσκοντας μας με ποιο τρόπο πρέπει να αυτοπαρατηρούμαστε και γιατί πρέπει να το κάνουμε. Στην πραγματικότητα, η Εσωτερική Εργασία είναι σαν ένα βιβλίο με οδηγίες ή καλύτερα θα λέγαμε σαν ένας χάρτης που μας βοηθά ν’ αλλάξουμε ριζικά.
Σύμφωνα με την Εσωτερική Παράδοση, εμείς έχουμε γεννηθεί για κάτι, για κάποιον ειδικό λόγο και μας βεβαιώνει ότι αν κάποιος πεθάνει χωρίς να έχει καταλάβει γιατί έζησε και ποιο είναι το πραγματικό νόημα της ζωής, αυτή η ύπαρξη ήταν ολοκληρωτικά άχρηστη και τραγική. Γιατί ακριβώς η ζωή στη Γη δεν είναι παρά μία “Ατραπος” για να βαδίσουμε και να εργασθούμε πάνω στον Εαυτό μας έτσι ώστε η πραγματικότητα που υπάρχει μέσα στον κάθε ένα από μας (δηλαδή η Ουσία, η Συνείδηση, αυτό που έχουμε από Ψυχή) να μπορέσει να επιστρέψει ξανά στον τόπο από όπου ήρθε.
Με αυτή την έννοια, πρέπει επίσης να καταλάβουμε ότι η ικανότητα να ζούμε συνειδητά και έξυπνα, εξαρτάται από την εσωτερική ανάπτυξη, από την ποιότητα των εσωτερικών καταστάσεων της Ψυχής μας και αν αυτή είναι καταπιεσμένη από την αυτολύπηση, για παράδειγμα, ή από την αυτοθεώρηση ή τις προκαταλήψεις ή άλλες αρνητικές συγκινήσεις, είναι αδιάφορο το πόσο ευχάριστα υπήρξαν τα εξωτερικά γεγονότα, γιατί το άτομο από μόνο του, συνειδητά, βρίσκεται σε πλήρη ανικανότητα να συνδυαστεί με κάποιο τρόπο επιτυχώς με τέτοια γεγονότα.
Καταλήγει εύκολο να καταλάβουμε ότι η ζωή μας δεν αποτελείται μόνο από εξωτερικά γεγονότα, αλλά επίσης και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από καταστάσεις της Συνείδησης.
Οι καταστάσεις είναι εσωτερικές και τα γεγονότα είναι εξωτερικά, μας έρχονται απ’ έξω. Ο σωστός συνδυασμός των εσωτερικών καταστάσεων με τα εξωτερικά γεγονότα είναι αυτό που επιτρέπει να ζούμε συνειδητά και έξυπνα.
Δυστυχώς στο εσωτερικό μας σύμπαν υπάρχουν πολλά Εγώ τα οποία προκαλούν λανθασμένες καταστάσεις.
Τα δυσάρεστα συμβάντα, για παράδειγμα, μας πληγώνουν γιατί ταυτιζόμαστε με αυτά, γιατί δεν εργαζόμαστε πάνω στον εαυτό μας και ειδικά πάνω στις καταστάσεις της Συνείδησης.
Για να τροποποιήσουμε τις λανθασμένες καταστάσεις είναι απαραίτητο να αυτοπαρατηρούμε τις αιτίες που τις προκαλούν.
Η εσωτερική αυτοπαρατήρηση επιτρέπει να κάνουμε μια λογική και πλήρη διαφοροποίηση μεταξύ των εξωτερικών γεγονότων της πρακτικής ζωής και των εσωτερικών καταστάσεων της Συνείδησης.
Η εσωτερική αυτοπαρατήρηση είναι μια πράξη πρακτικής ευφυΐας. Όταν κάποιος δεν παρατηρεί τίποτα στον εαυτό του, οι εσωτερικές καταστάσεις κινητοποιούνται χωρίς κανέναν έλεγχο και κατά συνέπεια γινόμαστε θύματα των περιστάσεων και της κακίας των συνανθρώπων μας.
Τελικά, αυτό που ενδιαφέρει πραγματικά δεν είναι τα καθημερινά γεγονότα. Το σημαντικό είναι να παρατηρούμε τη κατάσταση της Συνείδησης, την ψυχική κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε κατά τη πρόκληση οποιουδήποτε εξωτερικού γεγονότος αφού εκεί βρίσκεται η πραγματική μας ζωή.
Η ζωή, πράγματι, είναι μια διαδοχική σειρά εσωτερικών καταστάσεων. Μια αυθεντική ιστορία της ιδιαίτερης μας ζωής, σχηματίζεται από όλες αυτές τις εσωτερικές καταστάσεις.
Συνεπώς το να αλλάξουμε τη ζωή, σημαίνει να βάλουμε τάξη, στο αποδιοργανωμένο εσωτερικό μας σπίτι, γιατί ο κόσμος των σκέψεων και των συναισθημάτων είναι ο μαγνήτης που τραβά τις εξωτερικές περιστάσεις.
Το εξωτερικό είναι μόνο η αντανάκλαση του εσωτερικού. Αυτός που αλλάζει εσωτερικά δημιουργεί μια νέα τάξη πραγμάτων.
Οι άνθρωποι παραπονιούνται για όλα, υποφέρουν, κλαίνε, διαμαρτύρονται, επιθυμούν να αλλάξουν τη ζωή, να βγουν απ’ τη δυστυχία στην οποία βρίσκονται αλλά δυστυχώς δεν εργάζονται πάνω στον εαυτό τους.