Ξεκινώντας θα κάνω μια μικρή εισαγωγή λέγοντας ότι υπάρχουν τέσσερις ημέρες μέσα στο χρόνο εντελώς ιδιαίτερες.
Οι περισσότεροι τις γνωρίζουμε ως Ισημερίες και Ηλιοστάσια και στην ουσία σηματοδοτούν την πορεία και τις κινήσεις του πλανήτη μας μέσα στο ηλιακό σύστημα.
Κάθε χρόνο συμβαίνουν δύο ισημερίες: Η Εαρινή Ισημερία τον Μάρτιο και η Φθινοπωρινή Ισημερία τον Σεπτέμβριο.
Όπως επίσης συμβαίνουν και δύο Ηλιοστάσια: Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο τον Δεκέμβριο, όπου βιώνουμε την μεγαλύτερη νύχτα του έτους και το Θερινό Ηλιοστάσιο τον Ιούνιο, όπου βιώνουμε την μεγαλύτερη ημέρα του έτους.
Τα Ηλιοστάσια και οι Ισημερίες συμβαίνουν γιατί όλες οι ημέρες του έτους δεν έχουν ίση διάρκεια μεταξύ τους. Το καλοκαίρι παρατηρούμε ότι οι ημέρες είναι μεγαλύτερες και οι νύχτες μικρότερες. Το αντίθετο συμβαίνει το χειμώνα, όπου οι ημέρες είναι μικρότερες και οι νύχτες μεγαλύτερες. Αυτό συμβαίνει γιατί, καθώς η Γη μας περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, ο άξονας περιστροφής της παρουσιάζει κλίση προς το επίπεδο περιφοράς. Το επίπεδο αυτό το ονομάζουμε εκλειπτική.
Όμως, δύο φορές το χρόνο, η Γη βρίσκεται σε τέτοια θέση που οι ακτίνες του ήλιου πέφτουν κάθετα στον άξονα περιστροφής (ή εντελώς κατακόρυφα στον ισημερινό). Τότε η διάρκεια της ημέρας γίνεται ίση με τη διάρκεια της νύχτας.
Αυτό συμβαίνει στις Ισημερίες. Έτσι στην Εαρινή Ισημερία οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν κατακόρυφα στον ισημερινό της Γης και η ημέρα διαρκεί όσο και η νύχτα. Το φαινόμενο της Ισημερίας παρουσιάζεται σε όλους τους πλανήτες κάθε ηλιακού συστήματος, των οποίων ο άξονας περιστροφής βρίσκεται σε κλίση ως προς το επίπεδο περιφοράς γύρω από το αστέρι τους.
Έχουμε λοιπόν τέσσερις ημέρες που σηματοδοτούν τις εποχές και την πάλη του φωτός ενάντια στο σκοτάδι γι’ αυτό και όλοι οι λαοί και ιδιαίτερα οι πρόγονοι μας, τους απέδωσαν ιδιαίτερη εσωτερική σημασία.
Η ημέρα του Θερινού Ηλιοστασίου είναι η μεγαλύτερη του χρόνου. Από αυτήν και μετά το φως σταδιακά αρχίζει να μειώνεται και η νύχτα να κερδίζει «χρόνο» σε βάρος της ημέρας. Έτσι, λιγοστεύοντας μέρα τη μέρα και μήνα το μήνα το φως, έρχεται η Φθινοπωρινή Ισημερία όταν ημέρα και νύχτα είναι ίσα μοιρασμένες μέσα στο 24ωρο. Όμως, το φως συνεχίζει να μειώνεται έτσι που στις 21 Δεκεμβρίου έρχεται το Χειμερινό Ηλιοστάσιο όταν εκδηλώνεται το ακριβώς αντίθετο φαινόμενο από εκείνο του καλοκαιριού. Αυτή είναι η μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου ενώ η ημέρα η μικρότερη. Όμως, από την ακριβώς επόμενη ημέρα το φως αρχίζει να αυξάνεται, η ημέρα μεγαλώνει και σταδιακά φθάνουμε στην άνοιξη και στην Εαρινή Ισημερία όταν ημέρα και νύχτα είναι ισομοιρασμένες.
Κάθε μια από αυτές τις σημαδιακές ημέρες είχε σε όλους τους λαούς τη δική της ξεχωριστή σημασία. Στο παρελθόν, τότε που οι άνθρωποι ζούσαν πιο κοντά στη φύση και μπορούσαν να αντιλαμβάνονται τις μεταβολές της, οι τέσσερις αυτές ημέρες είχαν εξέχουσα μαγική, θρησκευτική και εσωτερική σημασία, καθώς σήμαιναν άλλοτε τη νίκη του φωτός και του πνεύματος, άλλοτε την νίκη του σκότους και της ύλης κι άλλοτε την ισορροπία ανάμεσα στις δυο αυτές αντίρροπες δυνάμεις. Οι δραματικές μεταβολές φωτός-σκότους δεν διέφυγαν της προσοχής των προγόνων μας.
Μιχάλης Γρηγορίου