Η Εαρινή Ισημερία σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη της Άνοιξης.
Η Εαρινή Ισημερία άρχισε την Πέμπτη 20.03.2025 στις 11:01 ώρα Ελλάδας (Eastern European Time).
Η Εαρινή Ισημερία συμπίπτει πάντα με την 20η ή 21η Μαρτίου για το βόρειο ημισφαίριο, όπου βρίσκεται και η χώρα μας, και στις 22 ή 23 Σεπτεμβρίου για το νότιο ημισφαίριο.
Ειδικότερα, οι Ισημερίες –η Εαρινή και η Φθινοπωρινή– καθορίζουν την έναρξη της Άνοιξης και του Φθινοπώρου, ενώ τα Ηλιοστάσια –το Θερινό και το Χειμερινό– προσδιορίζουν την έναρξη του Καλοκαιριού και του Χειμώνα αντίστοιχα.
Τι είναι όμως η Ισημερία;
Η απάντηση είναι πιο εύκολα κατανοητή αν κοιτάξει κανείς τη Γη από το διάστημα αυτή την ιδιαίτερη ημέρα.
Τη στιγμή της Ισημερίας (είτε της Εαρινής είτε της Φθινοπωρινής) οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν κάθετα στον ισημερινό.
Οι Ισημερίες, τα Ηλιοστάσια αλλά και η ίδια η εναλλαγή των εποχών οφείλονται στο γεγονός ότι ο άξονας περιστροφής της Γης δεν είναι ακριβώς κάθετος στο επίπεδο στο οποίο κινείται ο πλανήτης, το λεγόμενο επίπεδο της εκλειπτικής, αλλά έχει μια μικρή κλίση.
Σε άλλους πλανήτες, ο άξονας σχηματίζει μεγαλύτερη γωνία, όπως στην ακραία περίπτωση του Ουρανού, στον οποίο ο άξονας περιστροφής είναι σχεδόν παράλληλος με το επίπεδο της εκλειπτικής και δημιουργεί μια αλλόκοτη εναλλαγή «εποχών».
Το σημαντικό είναι ότι άξονας περιστροφής κοιτάει πάντα το ίδιο σημείο του ουρανού, τον λεγόμενο ουράνιο πόλο, ανεξάρτητα από την εποχή και το σημείο όπου βρίσκεται ο πλανήτης στο ταξίδι του γύρω από τον Ήλιο.
Το γεγονός ότι ο προσανατολισμός του άξονα είναι σταθερός σημαίνει ότι το καλοκαίρι και την άνοιξη ο βόρειος πόλος του πλανήτη κοιτάζει προς τον Ήλιο, ενώ το φθινόπωρο και το χειμώνα [του βορείου ημισφαιρίου] ο ήλιος χάνεται από την περιοχή του βόρειου πόλου, ενώ ο νότιος πόλος λούζεται σε μόνιμη λιακάδα.
Η Εαρινή Ισημερία στην ουσία αποτελεί ένα αστρονομικό φαινόμενο, κατά το οποίο η ημέρα και η νύχτα έχουν περίπου την ίδια διάρκεια.
Ωστόσο, στην Ελλάδα η μέρα της Ισημερίας δεν συμπίπτει με την ημέρα όπου υπάρχει ακριβώς ίση ημέρα και ίση νύχτα. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται μόνο στις περιοχές που βρίσκονται ακριβώς πάνω στον Ισημερινό της Γης. Σε όσες βρίσκονται είτε πάνω, όπως η Ελλάδα, είτε κάτω από τον Ισημερινό, η ίση μέρα και η ίση νύχτα συμβαίνει μερικές ημέρες πριν ή μετά από την Ισημερία.
Όμως, λόγω της κλιματικής αλλαγής, η φύση εισέρχεται όλο και πιο πρόωρα στον ανοιξιάτικο κύκλο της.
Εαρινή Ισημερία ονομάζεται στο βόρειο ημισφαίριο, όπου ανήκει και η Ελλάδα. Στη συνέχεια, η ημέρα μεγαλώνει και η νύχτα μικραίνει, ώσπου η ημέρα να φθάσει στο ζενίθ της κατά το Θερινό Ηλιοστάσιο της 21ης Ιουνίου.
Αντίθετα, στο νότιο ημισφαίριο η Ισημερία του Μαρτίου σηματοδοτεί την έναρξη του φθινοπώρου, γι’ αυτό το λόγο και αποκαλείται Φθινοπωρινή. Στη συνέχεια, η νύχτα μεγαλώνει και η ημέρα μικραίνει, ώσπου η νύχτα να φθάσει στο ζενίθ της κατά το Χειμερινό Ηλιοστάσιο της 21ης Ιουνίου.
Αξίζει να σημειωθεί πως η Εαρινή Ισημερία είναι η αφετηρία για τον υπολογισμό της εορτής του Πάσχα, τόσο για τους Ιουδαίους, όσο και για τους Χριστιανούς μετά από απόφαση της Α’ Οικουμενικής Συνόδου που συνήλθε το 325 μ.Χ. στη Νίκαια της Βιθυνίας. Συγκεκριμένα, το Πάσχα καθορίστηκε να εορτάζεται πάντοτε Κυριακή και αυτή να είναι η πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο που ακολουθεί την Εαρινή Ισημερία.
Η Εαρινή Ισημερία αποτελεί, επίσης, την αφετηρία του ισχύοντος Περσικού ή Ιρανικού ημερολογίου και συμπίπτει με την Πρωτοχρονιά για τους Ιρανούς, αλλά και για πολλούς λαούς της Μέσης Ανατολής και Κεντρικής Ασίας.
Η επομένη της Εαρινής Ισημερίας είναι η πρώτη ημέρα του Ινδικού Εθνικού Ημερολογίου και Πρωτοχρονιά για τους Ινδούς.
Η Εαρινή Ισημερία είναι μία από τις σπουδαιότερες γιορτές, καθώς συμβολίζει την αναγέννηση της φύσης.
Είναι η ημέρα όπου, στην μυθολογία, η πανέμορφη Περσεφόνη, επιστρέφει επιτέλους στη Γη, στην Μητέρα της Δήμητρα, φέρνοντας μαζί της το δώρο που της έδωσε ο χθόνιος Πλούτωνας, το ρόδι. Το ρόδι της αφθονίας, της γονιμότητας, της θεραπείας. Το ρόδι που την συνδέει με τον Κάτω κόσμο. Η άνοδος της Κόρης στη Γη, φέρνει το φως, τη χαρά και την γονιμότητα. Η Δήμητρα στρώνει με άνθη τη Γη για να υποδεχθεί τη λατρεμένη της θυγατέρα και όλη η Φύση γιορτάζει.
Ο μύθος συμβολίζει, τον συνεχή κύκλο της Ζωής. Από την απουσία από τη ζωή, στην ανθοφορία, την βλάστηση και τη καρποφορία. Τα αρώματα, τα χρώματα και οι καρποί, μπορούν να συμβολίσουν την ανθρώπινη ψυχή που βλασταίνει και ανθίζει μετά την «χειμερία νάρκη» και τα γεννήματα της εσωτερικής εργασίας, τροφή για το πνεύμα, το οποίο προορίζεται σε θεία πνευματική ανάταση- Ανάσταση.
Ο μύθος περιγράφει τον αέναο κύκλο της Ζωής στο κάθε τι.
Την άνοδο και την κάθοδο, την μέρα και την νύχτα, την κίνηση και την ακινησία. Συμβολίζει όλες τις αλληλοσυμπληρούμενες αντίθετες ενέργειες που συνθέτουν τη Ζωή. Το δίπολο της εσωτερικής και εξωτερικής αρμονίας.
Η αλληγορία υπενθυμίζει τη συνεχή μετάβαση της ψυχής από την νύχτα στην μέρα, από τη μέρα στη νύχτα. Την κάθοδο της ψυχής στο σκοτάδι, τον εσωτερικό θάνατο και την άνοδο της ψυχής στο φως. Συμβολίζει το ταξίδι της εξέλιξης της ψυχής, ανάμεσα στον υλικό και πνευματικό κόσμο, όλες τις μεταβολές και τις αλλαγές που σηματοδοτούν τη Ζωή μας.
Οι Ορφικοί τελούσαν τέσσερις μυήσεις κατά την διάρκεια του έτους και τις τελούσαν κατά την διάρκεια των τεσσάρων φυσικών εορτών.
Η πρώτη μύηση λάμβανε χώρα αμέσως μετά την Φθινοπωρινή Ισημερία.
Η δεύτερη μύηση γίνονταν μετά την ημέρα του Χειμερινού Ηλιοστασίου.
Η τρίτη μύηση γίνονταν κατά την Εαρινή Ισημερία και έπρεπε από την ημέρα αυτή μέχρι την επομένη μύηση, ο μυούμενος να εναρμονιστεί με τα αρώματα, τα χρώματα και τα αισθήματα των λουλουδιών της Άνοιξης. Τα χρώματα και τα αρώματα της Άνοιξης κατά τους Ορφικούς, αναπαριστούν την ανθρώπινη ψυχή που οδεύει προς την αποθέωση, τον Μύστη από την ψυχή του οποίου έχει εξαφανισθεί το έρεβος και ο οποίος έχει προορισθεί να μετέχει στην Θεία Πνευματική Ανάσταση.
Στα Ελευσίνια Μυστήρια συναντάμε τις ίδιες αναλογίες.
Και εκεί η είσοδος των προς μύηση γίνονταν μετά την εξωτερική τελετή η οποία λάμβανε χώρα μετά τις πρώτες ημέρες της Φθινοπωρινής Ισημερίας.
Η Δεύτερη Μύηση γίνονταν στο Χειμερινό Ηλιοστάσιο.
Στην αρχή της Άνοιξης τελούνταν η εορτή των Παναθηναίων. H μεγίστη και από Θείας εννοίας μεστή τελετή αυτή, προδίδει το μεγαλείο του πνεύματος των συνθετών της αρχαίων Μυστών. Θα περιγράψω λεπτομέρειες της και θα ερμηνεύσω έννοιες της, για να μπορέσετε να υπολογίσετε το ύψος και το κάλλος της. Στην αρχή του Φθινοπώρου έρχονταν και παρέμεναν στον Ναό του Παρθενώνα παρθένες από την πόλη των Αθηνών και ύφαιναν το πέπλο της Θεάς της Σοφίας. Οι παρθένες αυτές έμεναν εκεί επί έξι περίπου μήνες για να κατασκευάσουν το έργο αυτό υπό την επιτήρηση Ιερειών του Ναού της Ελευσίνας. Κατά την εορτή το πέπλο αυτό προσφέρονταν στην Θεά της Σοφίας. Παραλείπω τα της πομπής γεγονότα γιατί αυτά δεν έχουν να μας προσθέσουν κάτι. Οι παρθένες αλληγόρουν την αγνότητα της ψυχής, η οποία κατά τους μήνας του Φθινοπώρου και του Χειμώνα θα δεχθεί το σπέρμα της Θείου κόσμου, θα καλλιεργήσει και θα εκδηλώσει αυτό και τα αποτελέσματα του, θα το υφάνει όπος τα πολύχρωμα και ευωδιαστά άνθη της Άνοιξης, πέπλο με το οποίο περιβαλλομένη θα αναγορευθεί ως θυγατέρα της Σοφίας. Η μεγαλύτερη προσφορά προς την Θεά της Σοφίας την οποία έχει να προσφέρει η ψυχή του ανθρώπου, είναι η αρμονική και πλούσια σε ιδέες και αισθήματα κατάσταση της. Ψυχή φέρουσα αυτή την κατάσταση ανίσταται από το ερέβος και βαίνει προς τις χώρες της αιωνίου γαλήνης. Η εορτή των Παναθηναίων υπήρξε η εγερτήριος σάλπιγξ που ηχήσε στεντόρεια προς τις ψυχές της Γης. «Αφυπνισθήτε και προχωρήσατε προς τας χώρας του αιωνίου φωτός, όπου ο Θρόνος του πατρός σας Θεού».
Και η ολοκλήρωση γίνονταν με την Τρίτη Μύηση κατά την Εαρινή Ισημερία.
Και οι Πυθαγόρειοι, για τους ίδιους λόγους τελούσαν τέσσερις εορτές το έτος κατά τις Ισημερίες και τα Ηλιοστάσια, σε εκδήλωση λατρείας προς την Φύση, και πίστευαν ότι η λατρεία της Φύσης είναι Θειοτέρα από όλες. Ο Πυθαγόρας έλεγε: «Η προς την Φύσιν λατρεία περιλαμβάνει και τα κατά μέρος αυτής και το πνεύμα αυτής. Αντιθέτως λατρεία προς πρόσωπον χωρίζει αυτό της Φύσεως και το μειώνει. Λατρεύομεν τους Θεούς ως κυρίους των δυνάμεων της Φύσεως και ουχί ως ατομικά αυτής εγώ. Τα ατομικά εγώ της Φύσεως τιμώμεν μόνον διά τα έργα αυτών».
Μιχάλης Γρηγορίου