«Άνθρωπε, οφείλεις να αναγεννήσεις τον εαυτό σου, να αναγεννήσεις το Σύμπαν και τέλος να ανέλθεις στην ιεραρχική τάξη του διαχειριστή των αιώνιων θησαυρών και να θαυμάζεις τα ζωντανά θαύματα της θεότητας.» Louis Claude de Saint-Martin
Η Εσωτερική Αναγέννηση
Ο άνθρωπος, ως μικρόκοσμος, αντανακλά τον μακρόκοσμο. Όπως διδάσκει ο Ερμής ο Τρισμέγιστος στον Σμαράγδινο Πίνακα:
«Όπως είναι πάνω, έτσι είναι και κάτω και όπως είναι κάτω, έτσι είναι και πάνω, για να πραγματοποιηθούν τα θαύματα του Ενός.»
Η αναγέννηση του ανθρώπου δεν είναι εξωτερική αλλαγή, αλλά μια εσωτερική αναστροφή του φωτός. Οφείλει να επιστρέψει από το πολλαπλό στο Ένα, να καθαρθεί από την ύλη σαν από πέπλο, και να ανακαλύψει μέσα του την κεντρική οδό της θείας μνήμης. Η αναγέννηση δεν συντελείται με την πράξη μόνο, αλλά με τη μυστική επιστροφή στην Πηγή.
Ο Πλωτίνος γράφει:
«Μη ζητάς το φως απ’ έξω, κοίτα μέσα σου, κι αν ακόμα δεν λάμπει, καθάρισε τον εαυτό σου και τότε θα το δεις να φανερώνεται.»
Η εσωτερική κάθαρση -η αλχημική μεταστοιχείωση του όντος- είναι το πρώτο στάδιο. Η ψυχή μοιάζει με άργυρο ακάθαρτο, με τη φωτιά της γνώσης και της αγάπης μεταβάλλεται σε χρυσό, όπως έλεγαν οι αλχημιστές.
Η Αλχημική Οδός. Η Μεταστοιχείωση του Όντος
Η Αλχημία, πέρα από την αναζήτηση του χρυσού, στοχεύει στην Αναγέννηση του Ανθρώπου. Ο αλχημιστής δεν μεταμορφώνει τον μόλυβδο της ύλης, αλλά τον μόλυβδο της ψυχής.
Όπως έλεγε ο Ζώσιμος ο Πανοπολίτης:
«Η Αλχημία είναι η τέχνη του εσωτερικού ανθρώπου, ο θάνατος και η ανάσταση της συνείδησης.»
Το Solve et Coagula -διάλυσε και ανασύνθεσε- είναι η συνεχής αποδέσμευση από τις προσκολλήσεις και η εκ νέου ένωση των ιερών στοιχείων της ύπαρξης. Ο άνθρωπος γίνεται εργαστήριο του Θεού, η ψυχή, το καμίνι, η καρδιά, ο αλχημικός άμβυκας.
Η Θεουργική Ανάβαση
Η Θεουργία, όπως διδάσκουν οι Χαλδαϊκοί Λόγοι, είναι η επιστήμη της επανασύνδεσης. Δεν καλεί τους θεούς με μαγεία, αλλά ανεβάζει τον άνθρωπο προς αυτούς μέσα από την κάθαρση και τη θεία ένωση.
Ο Ιάμβλιχος διδάσκει:
«Δεν κατεβαίνει ο Θεός προς εμάς, η ψυχή ανεβαίνει προς τον Θεό.»
Η Θεουργία είναι, λοιπόν, η επιστροφή του ανθρώπου μέσα στον Θεό. Όταν η ψυχή επανενωθεί με την αρχή της, τότε ο άνθρωπος γίνεται συνεργός του Δημιουργού.
Η Καμπαλιστική Ιεραρχία
Στην Καμπάλα, η αναγέννηση του ανθρώπου εκφράζεται μέσα από την ανάβαση στο Δέντρο της Ζωής. Από το Μαλκούτ ανεβαίνει μέσα από τα Σεφιρώθ, ώσπου φτάνει στο Κετέρ, όπου η ψυχή ενώνεται με την Άπειρη Πηγή, το Έν Σοφ.
Αυτή η πορεία είναι η διαδρομή από την εξωτερική εκδήλωση προς την εσωτερική Ενότητα. Ο άνθρωπος, ως μικρό Δέντρο, αναγεννιέται όταν ο επάνω και ο κάτω κόσμος συμφιλιωθούν μέσα του.
Η Ερμητική Ενοποίηση
Ο Ερμητισμός συνθέτει όλες αυτές τις παραδόσεις σε ένα όραμα: ότι ο άνθρωπος είναι η ζωντανή εικόνα του Θεού και ότι, μέσα από τη δύναμη του νου και της αγάπης, μπορεί να αναγεννήσει το Σύμπαν.
Όταν ο άνθρωπος φωτίζεται, φωτίζεται μαζί του και ο κόσμος, όταν αγιάζεται, η φύση αναπνέει μέσα στη χάρη. Η αναγέννηση του ανθρώπου και η αναγέννηση του κόσμου είναι ένα και το αυτό μυστήριο: ο άνθρωπος γίνεται καθρέφτης του Θεού μέσα στην ύλη.
Η Τελική Αποκατάσταση
Όταν ο άνθρωπος ανέλθει στην ιεραρχική τάξη του διαχειριστή των αιώνιων θησαυρών, τότε δεν εξουσιάζει, αλλά υπηρετεί τον Νόμο της Αγάπης.
Τότε, όπως λέει ο Saint-Martin, ο άνθρωπος θαυμάζει τα ζωντανά θαύματα της Θεότητας, όχι σαν θεατής, αλλά σαν μέτοχος στο Θείο Έργο. Η αναγέννηση γίνεται δημιουργία, και η δημιουργία γίνεται προσευχή.
Ο δρόμος του αναγεννημένου ανθρώπου είναι η πορεία από τη σκιά προς το φως, από το εγώ προς το Όλον.
Η Αλχημία, η Θεουργία, η Καμπάλα, ο Ερμητισμός, ο Αποκρυφισμός, όλες αυτές οι οδοί δείχνουν το ίδιο μυστήριο:
Ότι ο άνθρωπος μπορεί να αναγεννηθεί, και μέσα από αυτό να αναγεννήσει ολόκληρο το Σύμπαν.
Μιχάλης Γρηγορίου