Όταν ο άνθρωπος στρέφει το βλέμμα προς τα μέσα, πέρα από τις απαιτήσεις των αισθήσεων και την ατέρμονη δίψα του εγώ για επιβολή, τότε μια λεπτή μετατόπιση αναδύεται στο κέντρο της ύπαρξής του. Η απόσυρση από τον θόρυβο του εξωτερικού κόσμου δεν είναι φυγή, είναι η αργή αφύπνιση της εσωτερικής ακοής που αναζητά έναν άλλον Λόγο, μια Λόγχη Φωτός πιο λεπτή, πιο ουσιώδη, πιο αληθινή. Εκεί, ακριβώς σ’ αυτή τη μετάβαση από την εξωστρέφεια στην εσωτερική διάκριση, το άτομο γίνεται μαθητής της ζωής και υποψήφιος μίας βαθύτερης μύησης.
Στις εσωτερικές παραδόσεις, είτε μιλά ο Θεουργός είτε ο Αλχημιστής, ο Καμπαλιστής, ο Ερμητιστής, ο Αποκρυφιστής, ο Μαρτινιστής ή ο Ροδόσταυρος, η αρχή είναι κοινή, το πέρασμα δεν προσφέρεται, ζητείται. Ο άνθρωπος που προσεγγίζει το κατώφλι δεν γνωρίζει τι τον περιμένει, γνωρίζει μόνο ότι η παλιά ζωή, όσο επιτυχημένη κι αν υπήρξε, έχει πάψει να επαρκεί. Αυτό το αίσθημα της εσωτερικής ανεπάρκειας είναι το πρώτο σημείο της γέννησης του Μυστικού Αναζητητή.
Η Θεουργική Κλήση
Η Θεουργία μιλά για την «αναστροφή του βλέμματος προς το άνω», όπου ο άνθρωπος, απογυμνωμένος από πάθη και ψευδαισθήσεις, γίνεται όργανο της θείας ενέργειας. Σε μια από τις Θεουργικές Διδασκαλίες διαβάζουμε πως «το Πυρ δεν κατέρχεται στον ακάθαρτο ναό», υπονοώντας ότι μόνο η εσωτερική κάθαρση ανοίγει το πέρασμα στο υπερβατικό Φως. Ο υποψήφιος της μύησης, λοιπόν, δεν προσέρχεται με αξιώσεις, αλλά με ταπεινότητα, όχι για να κατακτήσει, αλλά για να ανοιχθεί.
Η Αλχημική Μεταμόρφωση
Η Αλχημία περιγράφει τον ίδιο δρόμο με άλλες εικόνες, το μολύβδινο εγώ πρέπει να πυρακτωθεί από την εσωτερική φωτιά ώστε να μεταστοιχειωθεί σε χρυσό. Πολλές Αλχημικές Παραδόσεις τονίζουν πως «το έργο αρχίζει όταν ο αληθινός αλχημιστής αντιληφθεί ότι η αθάνατη λίθος βρίσκεται εντός του». Η αναζήτηση των εξωτερικών επιτευγμάτων, λοιπόν, υποχωρεί, αυτό που αναδύεται είναι η εργασία της εσωτερικής χημείας, η μακρά ζύμωση του νου και της καρδιάς.
Η Καμπαλιστική Άνοδος
Η Καμπαλά βλέπει την ίδια κίνηση ως ανάβαση στο Δέντρο της Ζωής. Η συνείδηση, αποσυρμένη από την υλική προσκόλληση, ανέρχεται σταδιακά από το Μαλκούτ προς τα ανώτερα Σεφιρώθ. Οι Καμπαλιστικές Διδασκαλίες μιλούν για «άνοιγμα των οφθαλμών του εσωτερικού Αδάμ», μια μεταφορά που περιγράφει την ανακάλυψη της πνευματικής όρασης. Ο Μύστης ζητά μια νέα «όψη του κόσμου», μια νέα Λάμψη που γεννάται από την ενοποίηση του νου με το βαθύτερο νόημα.
Ο Ερμητικός Λόγος
Στον Ερμητισμό, ο άνθρωπος καλείται να λάβει τον «Νου τον αληθινό». Η εσωτερική μεταστροφή παρουσιάζεται ως αφύπνιση από έναν μακρύ ύπνο. Σε Ερμητικές Διδασκαλίες διαβάζουμε πως «όταν ο άνθρωπος κουραστεί από τις σκιές, ζητά τον Ήλιο». Η κίνηση προς τη Μύηση είναι, λοιπόν, η βαθιά κούραση από την αυταπάτη και ο πόθος για το ουσιώδες.
Η Αποκρυφιστική Δοκιμασία
Ο Αποκρυφισμός τονίζει το στοιχείο της πειθαρχίας, ο υποψήφιος πρέπει να δαμάσει τα κατώτερα στοιχεία της φύσης του, όχι για να τα αρνηθεί, αλλά για να τα εξαγνίσει. Αναφέρεται συχνά ότι «ο Φύλακας του Κατωφλίου ελέγχει όχι όσους γνωρίζουν, αλλά όσους παραμένουν αληθινοί». Η Μύηση δεν χαρίζεται, επιβεβαιώνεται μέσα από την εσωτερική συνέπεια.
Η Μαρτινιστική Επιστροφή στον Έσω Άνθρωπο
Ο Μαρτινισμός συνδέει το κάλεσμα της Μύησης με την «Επανόρθωση», την πορεία επιστροφής του ανθρώπου προς την αρχέγονη του κατάσταση. Η Καρδιά του ανθρώπου, λέει η Παράδοση, «γνωρίζει το μονοπάτι πριν από τον νου». Γι’ αυτό και ο υποψήφιος στέκεται μπροστά στο Κατώφλι με εσωτερικό δέος, όχι για να μάθει μυστικά, αλλά για να αναγνωρίσει την ίδια του τη χαμένη καταγωγή.
Η Ροδοσταυρική Αυγή
Η Ροδοσταυρική Παράδοση μιλά για το Άνοιγμα της Εσωτερικής Αυγής. Ο υποψήφιος, απελευθερωμένος από τα πάθη, «ζητά μια Νέα Λυχνία», μια νέα αρχή, έναν νέο τρόπο ύπαρξης. Στα μυστικά κείμενα της Παράδοσης αναφέρεται ότι «το Ρόδο ανοίγει μόνο σε εκείνους που καλλιέργησαν τον Εσταυρωμένο Λόγο εντός τους», υποδηλώνοντας τη σύνθεση αγάπης, θυσίας και σοφίας.
Όλα τα παραπάνω δεν είναι παρά διαφορετικές εικόνες της ίδιας αλήθειας, ο Ατραπός της Μύησης δεν είναι απόδραση από τον κόσμο, αλλά μεταμόρφωση της σχέσης μας με αυτόν. Ο άνθρωπος καλείται να γίνει ελεύθερος, από τις παρορμήσεις, τις εξαρτήσεις, τις μικρότητες, τις φαντασιώσεις του εγώ και ταυτόχρονα άνθρωπος καλών ηθών, δηλαδή άνθρωπος που έχει αρμονίσει την εσωτερική και την εξωτερική του στάση.
Και όταν τελικά σταθεί μπροστά στο Κατώφλι, δεν γνωρίζει τι ακριβώς τον περιμένει. Γνωρίζει μόνο ότι κάτι τον καλεί. Αυτό το «κάτι» είναι η ίδια του η ψυχή, που διαισθάνεται πως πίσω από τη Θύρα της Μύησης βρίσκεται ένας ευρύτερος ορίζοντας, μία βαθύτερη ερμηνεία της ύπαρξης, μία πληρότητα που τον περίμενε από πάντα.
Και έτσι ο άνθρωπος χτυπά.
Ζητά Φως.
Ζητά λόγο.
Ζητά ζωή.
Και το πέρασμα ανοίγει όχι για εκείνον που ξέρει, αλλά για εκείνον που είναι έτοιμος να μεταμορφωθεί.
Μιχάλης Γρηγορίου