Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο δεν γίνεται απλώς γύρω από μία ημερολογιακή στιγμή, αλλά γύρω από ένα Κοσμικό σημείο παύσης, ένα μεταφυσικό Κατώφλι όπου η κίνηση αναστέλλεται και το Γίγνεσθαι εισέρχεται σε σιωπή.
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο είναι εκείνη η στιγμή όπου ο Ήλιος, φαινομενικά, παύει να κατέρχεται και στέκεται ακίνητος πριν αρχίσει την ανοδική του πορεία.
Αστρονομικά, είναι η στιγμή κατά την οποία ο Ήλιος φτάνει στο χαμηλότερο σημείο της φαινομενικής πορείας του στον ουρανό, η μεγαλύτερη νύχτα και η μικρότερη ημέρα του έτους.
Στην Εσωτερική Παράδοση, αυτή η στάση δεν είναι αδράνεια, είναι συμπύκνωση δυναμικού.
Η ίδια η λέξη ηλιοστάσιο σημαίνει: «ο Ήλιος στέκεται».
Και όταν ο Ήλιος στέκεται,μαζί του καλείται να σταθεί και η ανθρώπινη συνείδηση.
Η Αρχαία Σοφία ποτέ δεν έβλεπε τέτοιες στιγμές ως ουδέτερες.
Στην Ερμητική Φιλοσοφία, κάθε παύση είναι στιγμή συγκέντρωσης του Λόγου.
Το Corpus Hermeticum αναφέρει: «Ο Νους κινείται μόνο όταν η ψυχή σιωπά, και όταν η ψυχή σιωπά, ο Θεός γίνεται ακουστός.»
Η Φύση, για τον εσωτερικό άνθρωπο, δεν είναι μηχανή αλλά Ιερό Σύμβολο.
Όπως γράφει η Μυστική Δοξασία: «Η Φύσις είναι το σύμβολο της εσωτερικής αλήθειας, και κάθε κίνησή της είναι αντανάκλαση ενός Νοητικού και Πνευματικού Νόμου.»
Το ηλιοστάσιο είναι η Ιερή παύση ανάμεσα σε δύο Κοσμικές αναπνοές και κάθε παύση είναι πρόσκληση σε συνειδητότητα.
Στη Θεοσοφία, αυτή η παύση αντιστοιχεί σε μια μικρή Πραλάγια, ένα σημείο όπου το εκδηλωμένο επιστρέφει προσωρινά στο άδηλο.
Αστρονομικά, γνωρίζουμε ότι το Χειμερινό Ηλιοστάσιο οφείλεται στην κλίση του άξονα της Γης.
Όμως στην Εσωτερική Επιστήμη, η γνώση αυτή δεν αναιρεί τον συμβολισμό, τον εμβαθύνει. Η κλίση αυτή είναι σύμβολο εσωτερικής απόκλισης.
Η ψυχή, κατερχόμενη στον κόσμο της μορφής, «κλίνει» προς την ύλη.
Στην Καμπαλιστική Παράδοση, αυτό αντιστοιχεί στη διαδρομή του Φωτός από το Kether προς το Malkuth.
Το Φως δεν χάνεται, συμπυκνώνεται.
Το Zohar αναφέρει: «Το Φως κατεβαίνει βαθμίδα, βαθμίδα όχι για να σβήσει, αλλά για να γίνει κατοικήσιμο.»
Η ελάττωση του φωτός στον ουρανό είναι αντανάκλαση της απόσυρσης του Φωτός στον Εσωτερικό Ναό.
Ο Πλάτων, στον Τίμαιο, μας προετοιμάζει γι’ αυτή τη σύλληψη: «Ορατός κόσμος και νοητός κόσμος είναι εικόνα και πρωτότυπο, και όποιος γνωρίζει τον έναν, οδηγείται στον άλλον.»
Η ελάττωση του φωτός δεν είναι απώλεια.
Είναι στροφή.
Το φως που αποσύρεται εξωτερικά, ζητά να αναγνωριστεί εσωτερικά.
Στην Αλχημεία, αυτή η φάση ονομάζεται Nigredo (Μελάνωση), είναι το σημείο του Μεγάλου Έργου, που αντιστοιχεί, όχι στην αποσύνθεση, αλλά στην επιστροφή στην Prima Materia.
Στην Εσωτερική Φιλοσοφία, και ιδιαίτερα στη Θεοσοφία, η Φύση δεν είναι μηχανιστική, αλλά έμψυχη και νοήμων.
Οι κύκλοι της αντικατοπτρίζουν Κοσμικούς και Ψυχικούς Νόμους.
Στην Εσωτερική Φιλοσοφία, κάθε κύκλος περιλαμβάνει: κάθοδο, αφομοίωση, επιστροφή.
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο σηματοδοτεί το τέλος της κατάβασης του φωτός και την αρχή της επιστροφής του.
Στη Θεοσοφική ορολογία, αυτό αντιστοιχεί στο πέρασμα:
από την κατάβαση του Πνεύματος στην ύλη
προς την επιστροφή της συνείδησης προς την πηγή της
Η Μπλαβάτσκυ γράφει: «Η κάθοδος του Πνεύματος στην ύλη είναι αναγκαία για την αφύπνιση της συνείδησης, αλλά η επιστροφή στο Φως είναι ο σκοπός κάθε κύκλου.»
Και αλλού: «Το Πνεύμα κατέρχεται όχι για να χαθεί, αλλά για να αποκτήσει αυτογνωσία μέσω της μορφής.»
Το σκοτάδι, λοιπόν, δεν είναι κακό.
Είναι μήτρα.
Στην Αλχημία, σε αυτή η φάση, το Φως φυλακίζεται στη μορφή για να μεταμορφώσει τη μορφή από μέσα.
Ο Πλωτίνος το εκφράζει γράφοντας: «Η ψυχή δεν λερώνεται κατερχόμενη, λησμονεί μόνο προσωρινά το ύψος της.»
Η λήθη αυτή είναι το σκοτάδι. Και το σκοτάδι είναι μήτρα Θεουργικής Εργασίας, συνθήκη Μύησης, όχι τιμωρία.
Στην καρδιά της Θεοσοφίας βρίσκεται η αλήθεια ότι ο άνθρωπος είναι μικρόκοσμος του μακρόκοσμου.
Όπως υπάρχει ο ορατός Ήλιος στον ουρανό, έτσι υπάρχει και ο Εσωτερικός Ήλιος μέσα στον άνθρωπο, η Πνευματική Αρχή, το Άτμα-Μπούντι.
Η Θεοσοφία μιλά για το Άτμα περιγράφοντάς το ως την «ηλιακή ακτίνα της Παγκόσμιας Ζωής».
Η Annie Besant γράφει: «Ο Ήλιος στον ουρανό είναι το σύμβολο εκείνου του πνευματικού κέντρου από το οποίο ακτινοβολεί η συνείδηση στον άνθρωπο.»
Ο Πλάτων, στην Πολιτεία, παρομοιάζει το Αγαθό με τον Ήλιο: «Όπως ο ήλιος δίνει στο ορατό κόσμο το φως και τη ζωή, έτσι το Αγαθό δίνει στην ψυχή τη γνώση και το είναι.»
Και στην αλληγορία του σπηλαίου, δεν μιλά απλώς για γνώση, αλλά για εσωτερική μεταστροφή: «Η παιδεία δεν είναι εμφύτευση όρασης, αλλά στροφή της ψυχής προς εκείνο που ήδη μπορεί να δει.»
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο μας καλεί σε αυτή τη στροφή.
Στη Θεουργία, ο άνθρωπος δεν λατρεύει τον Ήλιο, τον αφυπνίζει μέσα του.
Ο Ιάμβλιχος γράφει: «Οι θεοί δεν κατέρχονται διά της σκέψης, αλλά διά της εσωτερικής καθάρσεως και της σιωπής.»
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο είναι στιγμή Εσωτερικής Θεουργίας, όχι πράξης αλλά ετοιμότητας.
Σε όλες τις Εσωτερικές Παραδόσεις, η νύχτα προηγείται της αυγής.
Οι Μύστες των Ελευσινίων, οι Πυθαγόρειοι, οι Νεοπλατωνικοί και οι Θεοσοφικές Διδασκαλίες μιλούν για τη «Νύχτα της Ψυχής».
Στην Καμπαλά, αυτή είναι η φάση του Tzimtzum, η απόσυρση του Φωτός για να υπάρξει χώρος.
Στην Ερμητική Παράδοση: «Το Φως αποσύρεται για να γίνει ορατό.»
Ο Πρόκλος γράφει: «Η ψυχή κατέρχεται στο σκότος για να αναγνωρίσει το φως όχι ως δώρο, αλλά ως ίδια της την ουσία.»
Και αλλού: «Κάθε άνοδος προϋποθέτει κάθοδο, και κάθε αποκάλυψη προϋποθέτει σιωπή.»
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο αντιστοιχεί ακριβώς σε αυτή τη φάση:
παύση των εξωτερικών κινήσεων
κάθοδος στο Εσωτερικό Ιερό
σιωπή πριν από τη νέα γέννηση του Λόγου.
Δεν είναι τυχαίο ότι τόσες παραδόσεις τοποθετούν τη γέννηση θεϊκών ή σωτήριων μορφών αυτή την περίοδο.
Η Θεοσοφία δεν το βλέπει αυτό ως ιστορικό συγχρονισμό, αλλά ως αρχέτυπο συνειδησιακής γέννησης.
Η Μυστική Δοξασία αναφέρει: «Ο Χριστός δεν είναι πρόσωπο, αλλά αρχή, και γεννιέται κάθε φορά που το φως της συνείδησης υπερβαίνει τη μορφή.»
Το Θείο Παιδί γεννιέται μέσα στη σιωπή, όχι στον θόρυβο.
Στην Αλχημία, αυτή είναι η γέννηση του Lapis στο σκοτάδι.
Στην Καμπαλά, η αναλαμπή του Tifereth μέσα στο Malkuth.
Η Θεοσοφία μας διδάσκει ότι τίποτα δεν εξελίσσεται γραμμικά.
Τα πάντα κινούνται κυκλικά και σπειροειδώς: οι ημέρες, τα έτη, οι πολιτισμοί, οι ψυχές, οι πλανήτες.
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο είναι μια μικρή Πραλάγια μέσα στον ετήσιο κύκλο.
Ένα σημείο ανάπαυσης πριν την επανεκκίνηση.
Οι Επιστολές των Μαχάτμα μας υπενθυμίζουν: «Μεταξύ δύο αναπνοών του σύμπαντος υπάρχει παύση, και σε αυτή την παύση κατοικεί η αιτία των πάντων.»
Ή αλλιώς: «Η σιωπή ανάμεσα στους παλμούς είναι εκεί όπου ενοικεί η σοφία.»
Τι σημαίνει, λοιπόν, το Χειμερινό Ηλιοστάσιο για εμάς σήμερα;
Όχι περισσότερη δράση.
Αλλά:
λιγότερος θόρυβος
περισσότερη παρατήρηση
καθαρότερη πρόθεση
Όπως λέει ο Πλωτίνος: «Μη ζητάς να δεις το Φως με τα μάτια, γίνε εσύ το φως που βλέπει.»
Και ένα παλιό Εσωτερικό ρητό μας υπενθυμίζει: «Μη ζητάς να δεις το φως, γίνε τόπος όπου το φως μπορεί να γεννηθεί.»
Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο δεν μας υπόσχεται άμεσο φως.
Μας υπόσχεται κατεύθυνση.
Από εδώ και πέρα, το φως αυξάνεται, αργά, ανεπαίσθητα, αλλά αμετάκλητα.
Όπως και η πνευματική πορεία.
Ας κρατήσουμε αυτή τη νύχτα όχι ως φόβο, αλλά ως ιερή μήτρα.
Όπως λέει ο Πλωτίνος: «Μη ζητάς να δεις το Φως, γίνε εσύ το Φως που επιστρέφει.»
Και όπως μας θυμίζει η Εσωτερική Παράδοση όλων των εποχών: «Το Φως δεν νικά το Σκότος. Το Σκότος θυμάται ότι είναι Φως.»
Μιχάλης Γρηγορίου